Anh Long vừa chọn xong chiếc tủ lạnh mới thì nhân viên bán hàng gợi ý mua trả góp với lãi suất 0%. Chỉ cần đặt trước một khoản nhỏ, phần còn lại chia đều trong mười hai tháng. Nghe qua gần như không tốn thêm đồng nào. Thế nhưng khi cầm hợp đồng về đọc kỹ từng dòng, anh mới nhận ra tổng số tiền phải trả đã vượt khá xa giá gốc.
Chuyện này không hiếm. Đội ngũ bên mình gần như tuần nào cũng nhận được câu hỏi từ khách trước khi họ ký. Vì vậy, bài viết này ghi lại cách chúng tôi vẫn hướng dẫn khách tự tính toán. Mục tiêu là giúp bạn nhìn thấy con số thật, thay vì con số in to trên biển quảng cáo.
Vì Sao Nhân Viên Luôn Mời Bạn Trả Góp Ngay Tại Quầy
Lời mời trả góp thường xuất hiện rất nhanh, ngay khi bạn vừa chốt món hàng. Lý do không khó đoán. Người bán muốn đơn được chốt lúc khách còn hứng khởi. Khi khoản tiền lớn được chia nhỏ theo tháng, cảm giác “mua được ngay” mạnh hơn hẳn. Và quyết định mua cũng vì thế mà dễ hơn.
Điều đó không có nghĩa lời mời này vô hại. Bạn nên hiểu rõ ai là người hưởng lợi từ gói trả góp. Cửa hàng bán được hàng. Công ty tài chính có thêm khoản vay sinh lời. Còn người mua chỉ thật sự biết mình phải trả bao nhiêu khi đọc đến dòng cuối của hợp đồng.
Con Số 0% Chỉ Nói Về Lãi Suất
Chữ 0% trên biển quảng cáo chỉ nói về lãi suất, tức phần tiền lãi trên số tiền bạn vay. Phần này đúng là không tính. Tuy vậy, phía sau vẫn có thể còn phí xử lý hồ sơ, phí bảo hiểm khoản vay và đôi khi cả phí thu hộ hằng tháng.
Cộng dồn tất cả lại, số tiền bạn trả có thể ngang bằng, thậm chí nhiều hơn mua thẳng một lần. Nhiều cửa hàng không nói sai khi quảng cáo lãi suất 0%. Họ chỉ không nhắc đến phần còn lại mà thôi.
Lấy ví dụ một chiếc máy giặt giá tám triệu đồng. Trả thẳng, bạn chỉ bỏ ra đúng tám triệu. Trả góp 0% trong mười tháng, mỗi tháng bạn trả tám trăm nghìn. Nhưng cộng thêm phí hồ sơ hai trăm nghìn và phí bảo hiểm khoản vay một trăm năm mươi nghìn, tổng cộng bạn sẽ trả tám triệu ba trăm năm mươi nghìn. Khoản chênh ba trăm năm mươi nghìn đó không hề xuất hiện trên biển quảng cáo.
Vì Sao Số Tiền Thực Trả Thường Cao Hơn Con Số Ban Đầu
Người mua lần đầu thường chỉ hỏi một câu: mỗi tháng trả bao nhiêu. Đây là câu dễ hiểu nhưng chưa đủ. Câu hỏi đúng hơn là tổng cộng sẽ phải trả bao nhiêu, sau khi đã cộng mọi khoản phát sinh.
Đội ngũ chúng tôi từng làm việc với một khách mua điện thoại trả góp mười triệu đồng trong sáu tháng. Bạn ấy nghĩ chia đều là xong. Nhưng hợp đồng còn có phí bảo hiểm khoản vay gần bốn trăm nghìn, nên tổng số tiền nhích lên hơn mười triệu bốn trăm nghìn. Số chênh không quá lớn, nhưng đủ để thấy con số quảng cáo và con số thực khác nhau đến mức nào.
Chúng tôi cũng gặp vài chủ shop nhỏ vướng đúng vấn đề này khi mua thiết bị cho cửa hàng. Nguyên tắc vẫn vậy: cộng đủ mọi khoản rồi mới so sánh. Nếu bạn đang tìm cách tiết kiệm chi phí vận hành, có thể tham khảo thêm cách cắt giảm chi phí vận hành bằng công cụ tự động để có thêm góc nhìn.
Những Khoản Phí Ẩn Làm Tăng Chi Phí Thực Sự
Không phải khoản phí nào cũng được nhân viên nhắc ngay từ đầu. Dưới đây là những khoản khách hàng của chúng tôi hay bỏ sót nhất, và cũng là phần dễ làm lệch tổng chi phí nhất.
Phí Hồ Sơ Và Phí Bảo Hiểm Khoản Vay
Phí hồ sơ là khoản công ty tài chính thu để xử lý giấy tờ vay. Mức này thường từ vài chục nghìn đến hơn một trăm nghìn, tùy đơn vị cho vay và giá trị món hàng.
Phí bảo hiểm khoản vay là khoản đóng thêm để phòng trường hợp bạn gặp rủi ro và không còn khả năng trả nợ. Khoản này tính theo tỷ lệ phần trăm số tiền vay và thường được gộp vào số tiền trả hằng tháng. Chính vì được gộp, người mua khó nhận ra nó ngay.
Thông thường, phí bảo hiểm nằm trong khoảng một đến ba phần trăm số tiền vay. Với khoản vay năm triệu đồng, con số rơi vào khoảng năm mươi đến một trăm năm mươi nghìn. Riêng lẻ không lớn, nhưng cộng với phí hồ sơ thì đáng kể.
Ngoài hai khoản trên, hợp đồng còn có thể xuất hiện thêm:
- Phí thu hộ qua ví điện tử hoặc ngân hàng, thường vài nghìn đồng mỗi kỳ.
- Phí phát hành thẻ nếu mua qua thẻ tín dụng liên kết.
- Phí tất toán trước hạn, áp dụng khi bạn muốn trả hết sớm.
Từng khoản nhỏ nhìn riêng có vẻ không đáng kể. Cộng lại cả năm, chúng có thể lên vài trăm nghìn. Hãy đọc hết bảng phí trước khi ký, đừng chỉ nhìn con số lớn nhất trên hóa đơn.
Trả Chậm Vài Ngày Cũng Có Thể Bị Phạt
Mỗi hợp đồng trả góp đều có ngày đến hạn cố định. Chỉ cần trễ vài ngày, nhiều nơi đã tính phạt theo tỷ lệ trên số tiền chưa thanh toán, cộng thêm phí nhắc nợ.
Mức phạt phổ biến mà chúng tôi thấy thường từ hai đến năm phần trăm số tiền chưa trả cho mỗi kỳ trễ. Nghe thì nhỏ, nhưng trễ liên tục vài kỳ thì tiền phạt cộng dồn rất nhanh. Cách phòng ngừa đơn giản là đăng ký trích nợ tự động từ tài khoản ngân hàng, để không phải nhớ ngày bằng tay.
Một khách của chúng tôi quên đúng một kỳ vì vừa đổi số điện thoại và không nhận được tin nhắn nhắc. Khoản phạt lần đó gần bằng tiền lãi một tháng vay ngân hàng thông thường. Vì vậy, bạn nên tự đặt lịch nhắc riêng, đừng chỉ trông vào tin nhắn từ công ty tài chính.
Cách Chúng Tôi So Sánh Chi Phí Trước Khi Ký Hợp Đồng
Tính đúng chi phí thực sự không khó, chỉ cần một phép tính khá đơn giản. Đây là cách chúng tôi hướng dẫn khách trước khi họ đặt bút ký.
So Sánh Tổng Số Tiền Phải Trả
Lấy số tiền mỗi kỳ nhân với tổng số kỳ, rồi cộng thêm các khoản thu một lần như phí hồ sơ hay phí bảo hiểm. Con số này chính là tổng chi phí thật bạn bỏ ra. Sau đó đem so với giá trả thẳng tại cửa hàng.
Nếu chênh lệch chỉ vài chục nghìn, trả góp vẫn có thể hợp lý, nhất là khi bạn muốn giữ tiền mặt cho việc khác. Nếu chênh lệch lên vài trăm nghìn, bạn nên cân nhắc thêm.
Nhiều cửa hàng đưa ra nhiều gói cho cùng một món, từ sáu đến hai mươi bốn tháng. Gói càng dài thường kéo theo phí bảo hiểm cao hơn vì rủi ro kéo dài. Chúng tôi luôn khuyên khách xin bảng chi tiết từng gói trước khi chọn, thay vì chỉ nhìn số tiền mỗi tháng thấp nhất.
Nguyên tắc cộng đủ mọi khoản cũng áp dụng cho quy mô lớn hơn. Chúng tôi từng viết về cách tính tổng chi phí sở hữu khi doanh nghiệp đầu tư phần mềm, và cách làm gần như giống hệt: đừng nhìn giá niêm yết, hãy cộng hết phần phát sinh trước.
Hỏi Thẳng Nhân Viên Trước Khi Ký
Hợp đồng trả góp thường dài, chữ nhỏ và đầy thuật ngữ tài chính. Đừng ngại hỏi lại những dòng chưa hiểu, kể cả khi nhân viên đang chờ.
Có ba câu nên hỏi trước khi ký: tổng số tiền phải trả là bao nhiêu, có khoản phí nào thu thêm ngoài hợp đồng không, và nếu trả chậm hoặc trả trước hạn thì tính thế nào? Ba câu này thường giúp lộ ra những khoản phí còn sót.
Nhân viên tư vấn tốt sẽ trả lời rõ ràng. Nếu họ né tránh hoặc trả lời mơ hồ, đó là tín hiệu nên cân nhắc lại, thậm chí chọn cửa hàng khác.
Điều Chúng Tôi Luôn Nhắc Khách Trước Khi Ký Trả Góp
Trả góp lãi suất 0% không hẳn xấu. Trong nhiều trường hợp, đây vẫn là lựa chọn hợp lý, nhất là khi bạn cần giữ thanh khoản. Vấn đề nằm ở chỗ nhiều người ký khi chưa cộng đủ các khoản đi kèm. Một phép tính nhỏ chỉ mất vài phút cũng đủ giúp bạn tránh những khoản phát sinh ngoài dự kiến.
Mùa sale cuối năm, khuyến mãi trả góp 0% xuất hiện dày đặc hơn. Đây cũng là lúc dễ quyết định vội nhất vì tâm lý sợ hết ưu đãi. Hãy giữ thói quen so sánh tổng chi phí trước, đừng để cảm giác khan hiếm thúc giục bạn.
Lần tới thấy biển quảng cáo 0% lãi suất, hãy hỏi tổng chi phí trước khi hỏi mỗi tháng trả bao nhiêu. Nếu muốn tham khảo thêm kinh nghiệm mua sắm và tiêu dùng, bạn có thể đọc những kinh nghiệm thực tế dành cho người mới trên site. Một quyết định mua sắm sáng suốt thường bắt đầu từ đúng phép tính đơn giản đó.
