Top 5 thiết kế website cho người mới bắt đầu: năm lựa chọn nào đáng thử khi chưa biết code?
Lần đầu tìm hiểu cách làm website, hầu hết mọi người đều gặp cùng vài cái tên quen thuộc: WordPress, Wix, Squarespace, Shopify và Webflow. Đội ngũ bên mình nhận thấy nhiều bạn chỉ lướt qua vài kết quả đầu tiên trên Google rồi chọn ngay một trong số này. Cách làm đó không sai, nhưng công cụ nổi tiếng chưa chắc đã là công cụ hợp với bạn.
Vậy nên chọn thế nào? Trước hết, bạn nên tự trả lời ba câu hỏi. Mục đích chính của website là viết blog, bán hàng hay chỉ cần một trang giới thiệu? Bạn có thể dành bao nhiêu thời gian để học cách dùng công cụ? Và trong một đến hai năm tới, bạn muốn website lớn đến mức nào? Chỉ riêng ba câu trả lời này đã thu hẹp lựa chọn của bạn khá nhiều. Sau khi có đáp án, việc so sánh các nền tảng sẽ nhẹ đầu hơn rất nhiều.
Trước khi so sánh, hãy thống nhất tiêu chí đánh giá
Có một kiểu sai lầm chúng tôi gặp khá thường xuyên: người ta chọn công cụ vì giao diện đẹp trong quảng cáo. Vài tháng sau mới phát hiện nó không làm được đúng việc cần làm. Vì thế, đội ngũ bên mình luôn bắt đầu bằng ba tiêu chí cơ bản.
Tiêu chí đầu tiên là mức độ dễ dùng. Giao diện kéo-thả nghĩa là bạn đặt khối chữ hay hình ảnh lên trang bằng chuột, không cần gõ dòng lệnh nào. Tiêu chí thứ hai là chi phí thực tế mỗi năm. Đừng chỉ nhìn giá gói cơ bản, vì tên miền, hosting, theme trả phí và plugin cộng lại mới cho bạn con số thật. Tiêu chí thứ ba là khả năng mở rộng: khi lượng truy cập tăng hoặc bạn muốn thêm tính năng mới, công cụ đó có theo kịp không?
Ba tiêu chí này nghe đơn giản, nhưng khi áp dụng vào từng nền tảng cụ thể, khác biệt sẽ rõ hơn nhiều. Có công cụ rất dễ dùng nhưng lại tốn kém khi cần thêm chức năng, và ngược lại. Bạn nên ghi chúng ra giấy rồi chấm điểm từng nền tảng, làm vậy sẽ bớt cảm tính.
WordPress cho bạn tự do cao nhất, đổi lại phải tự lo vận hành
WordPress hiện là nền tảng đứng sau một phần rất lớn các website trên thế giới. Nó linh hoạt đến mức gần như làm được mọi thứ, từ blog cá nhân đến trang tin tức quy mô lớn. Nếu bạn muốn viết nội dung lâu dài, đây thường là lựa chọn đội ngũ bên mình nghĩ tới đầu tiên.
Sự linh hoạt ấy đi kèm trách nhiệm. Bạn phải tự cập nhật phiên bản, tự sao lưu dữ liệu và tự chọn nhà cung cấp hosting. Chúng tôi từng gặp một chủ blog bỏ quên việc cập nhật suốt vài tháng. Khi trang bị lỗi, anh ấy mới phát hiện không còn bản sao lưu nào gần đây. Bài học rất rõ ràng: hãy bật sao lưu tự động ngay từ ngày đầu tiên.
Plugin cũng là nơi dễ sai nhất. Cài quá nhiều plugin sẽ làm trang tải chậm đi thấy rõ, nhất là khi người đọc truy cập bằng điện thoại. Mỗi plugin mới nên được cân nhắc kỹ, bạn cần tự hỏi nó giải quyết vấn đề gì và thật sự có cần không. Về chi phí hosting, con số thay đổi theo nhà cung cấp và thời điểm, nên hãy kiểm tra bảng giá hiện hành trước khi quyết định.
Wix phù hợp khi bạn cần một trang giới thiệu gọn trong vài giờ
Wix là nền tảng kéo-thả khá quen thuộc với người mới. Freelancer, chủ quán cà phê nhỏ hay người làm nghề tự do thường dựng được trang giới thiệu chỉ trong một buổi tối. Bạn không cần hiểu về hosting hay cấu trúc tệp, vì mọi thứ đã được gói sẵn trong một tài khoản duy nhất.
Điều cần lưu ý là khi website lớn dần, việc chuyển sang nền tảng khác khá phiền phức. Khả năng tùy biến sâu cũng bị giới hạn so với WordPress. Nếu bạn đoán trước sẽ cần mở rộng nhiều, hãy tính đến chuyện này ngay từ đầu. Các gói và tính năng SEO thay đổi theo thời gian, nên đối chiếu với bảng giá chính thức trước khi thanh toán.
Squarespace làm nổi bật portfolio, nhưng hệ sinh thái nhỏ hơn
Nếu bạn là nhiếp ảnh gia, họa sĩ hay nhà thiết kế, cách trình bày tác phẩm quan trọng không kém nội dung. Squarespace có giao diện tinh tế, thuận tiện để đặt ảnh lớn và bố cục thoáng. Người xem sẽ cảm nhận được sự chỉn chu ngay từ màn hình đầu tiên.
Đổi lại, số lượng plugin và tích hợp của Squarespace ít hơn WordPress. Người dùng tại Việt Nam cũng có thể gặp khó khăn khi kết nối cổng thanh toán nội địa. Trước khi trả tiền, bạn nên kiểm tra kỹ khả năng này, đặc biệt nếu định nhận đặt lịch hoặc thu tiền trực tiếp trên trang.
Shopify dành cho người muốn mở gian hàng online thật sự
Shopify được xây dựng riêng cho việc bán hàng. Giỏ hàng, quản lý tồn kho và tính phí vận chuyển đều có sẵn. Nếu bạn định bán sản phẩm và cần những tính năng này ngay từ đầu, đây là hướng đi đáng cân nhắc. Với người kinh doanh nhỏ muốn thử bán hàng online, Shopify tiết kiệm đáng kể thời gian so với việc tự ghép nhiều công cụ rời rạc.
Chi phí hằng tháng là điều đừng quên. Khi chưa có doanh thu, khoản này có thể khá nặng. Ngoài ra, nhiều ứng dụng bổ sung tính phí riêng, nên bạn cần tính tổng chi phí chứ không chỉ nhìn vào gói chính. Hãy kiểm tra xem các phương thức thanh toán và đơn vị vận chuyển bạn cần có hỗ trợ tại Việt Nam hay chưa, trước khi đầu tư vào gian hàng.
Webflow dành cho người có nền tảng thiết kế và sẵn sàng học thêm
Webflow cho phép bạn kiểm soát từng chi tiết giao diện, từ khoảng cách, hiệu ứng cho đến cách trang co giãn trên các màn hình khác nhau. Nói cách khác, nó gần với công cụ thiết kế hơn là công cụ dựng trang đơn thuần. Nếu bạn đã quen phần mềm đồ họa, bạn sẽ thấy nó khá tự nhiên.
Đường học của Webflow dốc hơn hẳn các lựa chọn kéo-thả đơn giản. Nếu chưa quen khái niệm bố cục như flexbox, hãy dự trù vài tuần để làm quen. Gói miễn phí và giới hạn số trang thay đổi theo thời điểm, nên bạn nên xem lại trực tiếp trên trang của nhà cung cấp.
Gợi ý nhanh: chọn theo mục tiêu đầu tiên của bạn
Không có công cụ nào tốt nhất cho mọi người. Cách đơn giản nhất là nhìn vào việc bạn cần làm nhất ngay lúc này. Nếu chỉ muốn một blog để chia sẻ kiến thức, WordPress là điểm khởi đầu hợp lý. Nếu đang bán vài chục sản phẩm mỗi tháng, Shopify sẽ giúp bạn đỡ phải tự xử lý nhiều việc kỹ thuật.
Nếu vẫn phân vân giữa hai lựa chọn, hãy thử bản miễn phí của cả hai trong một buổi chiều. Cảm giác khi thao tác thường cho bạn câu trả lời rõ hơn bất kỳ bài so sánh nào, kể cả bài này. Khi đã có định hướng, bạn có thể đọc thêm những điều cần biết về marketing online cho người mới để hiểu website sẽ phục vụ mục tiêu kinh doanh nào.
Ba sai lầm người mới hay mắc khi chọn nền tảng
Sai lầm đầu tiên là chọn theo quảng cáo. Đơn vị bán công cụ luôn nhấn mạnh điểm mạnh, còn điểm yếu thì ít khi được nhắc đến. Hãy tìm đọc đánh giá của người dùng thực tế, đặc biệt là những phản hồi sau sáu tháng sử dụng, khi các vấn đề nhỏ bắt đầu lộ ra.
Sai lầm thứ hai là đăng ký gói dài hạn ngay khi chưa thử. Bạn có thể trả tiền cho cả năm nhưng chỉ dùng được vài tháng. Hãy thử gói ngắn trước, sau đó mới cam kết dài hơn.
Sai lầm thứ ba là bỏ qua tốc độ tải trang trên điện thoại. Phần lớn khách truy cập website bằng điện thoại, và một trang tải chậm vài giây là đủ để họ rời đi. Trước khi công bố, hãy đo tốc độ bằng công cụ miễn phí của Google.
Bảy ngày để dựng website đầu tiên
Đây là lộ trình đội ngũ bên mình thường gợi ý cho người chưa có kinh nghiệm. Bạn không cần vội, nhưng cũng đừng kéo dài vô thời hạn, vì một website chưa ra mắt thì chưa mang lại giá trị gì.
Hai ngày đầu, hãy xác định rõ mục tiêu và chuẩn bị nội dung cơ bản: phần giới thiệu bản thân hoặc doanh nghiệp, vài hình ảnh và thông tin liên hệ. Nhiều người bỏ qua bước này, rồi khi dựng trang mới loay hoay vì không biết viết gì.
Từ ngày thứ ba đến thứ năm, hãy dựng bản thử nghiệm trên công cụ đã chọn. Đừng cố hoàn thiện từng chi tiết nhỏ. Một bản chạy được quan trọng hơn nhiều so với một bản đẹp nhưng chưa xong.
Hai ngày cuối, kiểm tra trên điện thoại, đo tốc độ và đưa website lên mạng. Nhớ thử toàn bộ liên kết và biểu mẫu liên hệ, vì một lỗi nhỏ ở đây thường khiến khách bỏ đi mà bạn không hay biết.
Ngân sách làm website lần đầu nên chia thành hai phần
Khoản cố định gồm tên miền và hosting, hoặc phí nền tảng nếu dùng dịch vụ trọn gói. Đây là khoản phải trả đều đặn, nên cần đưa vào kế hoạch tài chính ngay từ đầu.
Khoản phát sinh gồm theme trả phí, plugin, dịch vụ gửi email và công cụ phân tích truy cập. Khoản này rất dễ bị đội lên mà không để ý, vì vậy hãy ghi lại từng khoản để theo dõi. Mẹo của chúng tôi là bắt đầu từ gói thấp nhất, khi thực sự cần thêm dung lượng hoặc tính năng thì mới nâng cấp. Làm ngược lại thường khiến bạn trả tiền cho những thứ chưa dùng tới.
Câu hỏi thường gặp khi bắt đầu làm website
Người không biết code có tự làm website được không?
Được. Với Wix, Squarespace hay Shopify, bạn hoàn toàn có thể làm mà không cần viết dòng mã nào. Điều cần có là sự kiên nhẫn để thử và sửa, cùng một mục tiêu rõ ràng. Nếu website có tính năng đặc thù, bạn có thể thuê người hỗ trợ đúng phần đó thay vì thuê làm trọn gói.
Nên mua tên miền trước hay chọn nền tảng trước?
Chúng tôi thường khuyên chọn nền tảng trước, vì một số nền tảng cấp tên miền miễn phí trong năm đầu hoặc có quy định riêng về cách gắn tên miền. Sau khi đã chọn, hãy mua tên miền ngắn, dễ nhớ và ưu tiên đuôi phổ biến với thị trường bạn nhắm tới.
Có cần thuê người thiết kế không, hay tự làm là đủ?
Nếu website chỉ là trang giới thiệu hoặc blog, tự làm thường là đủ. Nếu bạn bán hàng với số lượng lớn, cần tích hợp kế toán hoặc kho hàng, việc thuê người có kinh nghiệm sẽ tiết kiệm thời gian và hạn chế sai sót. Hãy cân nhắc theo quy mô công việc thay vì thuê ngay từ đầu. Nếu muốn tìm hiểu thêm về cách website hỗ trợ kinh doanh, bạn có thể đọc bài so sánh truyền thông số: ưu tiên website hay mạng xã hội.
